Akademija

AKADEMIJA UMETNOSTI NOVI SAD

Akademija umetnosti deluje u sastavu Univerziteta u Novom Sadu bezmalo četiri decenije. Organizaciono je razvrstana u tri departmana: Departman muzičkih umetnostiDepartman likovnih umetnosti i Departman dramskih umetnosti. Na sva tri departmana realizuje se 26 studijskih programa osnovnih akademskih studija, 27 studijskih programa masterskih studija i jedan studijski program integrisanih studija, a od ove školske godine biće započeta trogodišnja nastava doktorskih umetničkih studija zasnovanih na praksi.

Da bi se postalo student Akademije umetnosti prethodno treba položiti prijemni ispit. Tokom studija nastava se realizuje najčešće individualno ili u malim grupama, ali i kolektivno za predmete teorijskog tipa. Upravo zbog takvog načina realizovanja nastave, obezbeđena je relativno visoka uspešnost i vrlo visoka prohodnost studenata, iz godine u godinu, što za krajnji rezultat ima skoro optimalno trajanje osnovnih studija i, primereno tome, visoke prosečne ocene.

Pored obrazovne delatnosti na Akademiji umetnosti se realizuju i različiti umetnički i naučnoistraživački projekti. U tim projektima učestvuju: nastavnici, saradnicii studenti, a realizuju se kroz koncerte, izložbe, pozorišne predstave, performanse, simpozijume, festivale… Većina tih aktivnosti održava se u multimedijalnom centru Akademije umetnosti ilidrugim prostorima kojima fakultet raspolaže, ali i u adekvatnim prostorima grada Novog Sada: galerijama, pozorištima, koncernim salama, parkovima, trgovima, ulicama… Često su umetnički projekti planirani tako da njihova realizacija bude sprovedena i u drugim gradovima u Srbiji i inostranstvu. Naučnoistraživački projekti se ostvaruju individualno ili grupno čiji rezultati bivaju predstavljeni u domaćim ili međunarodnim stručnim časopisima, u zajedničkim izdanjima s Univerzitetom u Novom Sadu, Univerzitetom umetnosti u Beogradu, Maticom srpskom u Novom Sadu i drugim sličnim institucijama u Srbiji.

Kroz povremeno organizovanje gostujućih predavanja u formi otvorene katedre, ili učešća u nekom od projekata na Akademiji umetnosti, gostovali su mnogi poznati umetnici i teoretičari iz zemlje i sveta: Piter Bruk, Andžej Vajda, Vladimir Petrić, Georgij Aleksandrovič Tovstonogov, Mikloš Jančo, Jan Kot, Jerži Kavalerovič, Marija Crnobori, Anatolij Efros, Ištvan Sabo, Laslo Babarci, Žislen Gerten, DŽordž Melnik, Ričard NJeočim, Ljiljana Ćinkul, Rolf Kulc Mekenzi, Aleksandar Saša Petrović, Živojin Pavlović, Den Elison, Lučezar Bojadžijev, Mikael Ćilman i drugi.

Akademija povremeno ili trajno ostvaruje saradnju s mnogim institucijama kulture i umetnosti iz Evrope, kao što su: Moskovski državni konzervatorijum P. I. Čajkovski, Muzička akademija Franc List i Visoka škola za pozorište i film u Budimpešti, Univerzitet F. Dostojevski u Omsku, Univerzitet umetnosti u Beogradu, Akademija umetnosti u Banskoj Bistrici, Muzička akademijom u Ljubljani, Akademija umetnosti u Banjaluci, Fakultet likovnih umetnosti u Cetinju, Akademija umetnosti u Osijeku, Akademija likovnih umetnosti u Beču, Akademija lepih umetnosti u Buržu (Francuska).

 

RAZVOJ VISOKOŠKOLSKOG OBRAZOVANJA

Teritorijalno locirana na jugoistoku Evrope – delom na Balkanskom poluostrvu, a delom u centralnoj Evropi – na istorijskoj vetrometini puteva koji su stolećima, preko Grčke i Turske vodili na Bliski i Daleki istok, Republika Srbija je baštinila bogato, ali i kulturno – civilizacijski raznoliko istorijsko iskustvo. NJega čine i utemeljujući koraci u oblasti obrazovanja i kulture. Tragovi o počecima obrazovanja u katoličkim samostanima u Vojvodini i manastirima Srpske pravoslavne crkve vode ka XI i XII veku, a prve osnovne opšteobrazovne škole osnivane su, počev od kraja XVII veka. Prva učiteljska škola počela je sa radom 1778. u Somboru, a prva gimnazija 1791. u Sremskim Karlovcima. Prostor kulture temelje Matica srpska, osnovana 1826. godine u Budimpešti kao prva institucija nauke i umetnosti kod Srba, te Knjaževsko serbski teatar osnovan 1835. u Kragujevcu i Srpsko narodno pozorište, osnovano 1861. godine u Novom Sadu. I pokušaji utemeljenja visokoškolskog obrazovanja sežu u prvu dekadu XIX veka kada je u Beogradu, 1808. godine osnovana Velika škola. Ona jedan vek kasnije, 1905. godine, prerasta u Beogradski univerzitet. U drugoj polovini XX veka širi se mreža univerziteta i oslonjeni na Beogradski univerzitet kao svoju Alma mater, tada nastaju Univerzitet u Novom Sadu (1960), Univerzitet u Nišu (1965), Univerzitet u Prištini (1970) i Univerzitet u Kragujevcu (1976).

Iako i pojedinačni tragovi o umetničkom obrazovanju, zasnovani na ličnim nastojanjima pojedinaca (npr. privatna škola crtanja koju je 1824. u Novom Sadu otvorio Atanasije Nikolić, ili privatna muzička škola Aleksandra Morfidisa-Nisisa pokrenuta u istom gradu 1841), vode ka prvim decenijama XIX veka, do njegovog institucionalnog uobličavanja dolazi tek osnivanjem pozorišnih škola pri Srpskom narodnom pozorištu u Novom Sadu (1861) i Narodnom pozorištu u Beogradu (1868), Srpske crtačke i slikarske škole Kirila Kutlika u Beogradu (1885), te Srpske muzičke škole u Beogradu (1899). Početni koraci visokoškolskog umetničkog obrazovanja učinjeni su 1937. godine kada su u Beogradu osnovane Akademija likovnih umetnosti i Muzička akademije (koja je u svome sastavu imala i Odsek za pozorišnu umetnost). Njima se, deceniju kasnije, pridružuju Visoka škola za filmsku glumu i režiju (1947) i Akademija za pozorišnu umetnost (1948) i Akademije primenjenih umetnosti (1948), koje se 1950. godine spajaju u jedinstvenu školu. Okupljanje ukupnog visokoškolskog umetničkog obrazovanja pod jedinstveni institucionalni okvir ostvareno je 1957. godine osnivanjem Umetničke akademije u Beogradu koja je imala status univerziteta, a njeno formalno preimenovanje u Univerzitet umetnosti, usledilo je 1973. godine kada su i dotadašnje akademije preimenovane u fakultete. Visokoškolsko umetničko obrazovanje u ostalim univerzitetskim centrima (Novi Sad, Niš, Priština, Kragujevac) realizuje se u sastavu tamošnjih univerziteta opšteg tipa.

Pokušaji utemeljenja visokoškolskog obrazovanja na području Vovodine evidentni su još sredinom XIX veka kada je pokrenuta, ali ne i realizovana, inicijativa o osnivanju univeziteta u Sremskim Karlovcima koji je trebalo da čine bogoslovski, medicinski, filozofski i pravni fakultet. Prvi konkretan korak ostvaren je, međutim, tek 1920. osnivanjem Pravnog fakulteta u Subotici. Delujući kao jedan od fakulteta Beogradskog univerziteta, on je bio aktivan do 1941. godine, odnosno do početkom Drugog svetskog rata. Nove inicijative oživotvorene su 1954. godine. Tada su u Novom Sadu osnovani Filozofski i Poljoprivredni fakultet Beogradskog univerziteta. Njima se 1959. pridružuju Pravni i Tehnološki fakultet u Novom Sadu, a 1960. Ekonomski fakultet u Subotici, te Medicinski i Mašinski fakultet (danas Fakultet tehničkih nauka) u Novom Sadu. Osnivanjem i uspešnim radom navedenih fakulteta stvorene su i pretpostavke za njihovo objedinjavanje u zasebnu univerzitetsku instituciju. Odlukom Skupštine NR Srbije, donetom 28. juna 1960. godine, osnovan je Univerzitet u Novom Sadu. Usledilo je osamostaljenje Prirodno – matematičkog fakulteta, ostvareno 1969. godine njegovim izdvajanjem iz dotadašnje zajednice sa Filozofskim fakultetom, a potom, 1974. godine, i osnivanje Akademije umetnosti i Fakulteta fizičke kulture u Novom Sadu, te Tehničko-pedagoškog fakulteta (danas Tehnički fakultet Mihajlo Pupin) u Zrenjaninu i Građevinskog fakulteta u Subotici. Savremena struktura Univerziteta u Novom Sadu je zaokružena otvaranjem Učiteljskog fakulteta (danas Pedagoški fakultet) u Somboru (1993) i Učiteljskog fakulteta na mađarskom jeziku u Subotici (2006). Univerzitet u Novom Sadu je, dakle, univerzitetska porodica koju čine 14 fakulteta lociranih u 4 kulturno-obrazovna gradska centra (Novi Sad, Subotica, Zrenjanin i Sombor), preko 40.000 studenata osnovnih i poslediplomskih studija i više od 4.000 nastavnika i saradnika.

 

AKADEMIJA UMETNOSTI U NOVOM SADU

Akademija umetnosti je, dakle, počela sa radom 1974. godine kao jedan od fakulteta Univerziteta u Novom Sadu. Odluku o osnivanju visokoškolske ustanove, koja će delovati u oblasti muzičke, likovnih i dramskih umetnosti, donela je Skupština AP Vojvodine 22. aprila. U matičnoj komisiji imenovanoj istom odlukom bili su eminentni stručnjaci i umetnici iz više tadašnjih jugoslovenskih kulturnih centara. Njihovim zalaganjem uobličena je struktura nove umetničke škole, izvršeni su izbori prvih nastavnika i time je otvoren prostor za upis prve generacije studenata. Koračajući kroz vreme, Akademija umetnosti se vrlo brzo, uz uspešnu simbiozu obrazovnog, umetničkog i naučnog rada, razvila u jednu od najznačajnijih univerzitetskih umetničkih institucija u tadašnjoj, zajedničkoj državi Jugoslaviji, ali i kao jedan od najuspešnijih fakulteta Univerziteta u Novom Sadu i postala prostor otvoren za umetničke, pedagoške i naučne inovacije.

Savremeno umetničko stvaralaštvo podrazumeva svestrano obrazovane umetnike koji sa svojim vremenom komuniciraju u koncertnim dvoranama i izložbenim galerijama, u pozorištu, na filmu, u elektronskim medijima, ali i kroz multimedijalne projekte. Ta multidisciplinarnost umetničkog iskazivanja određuje i delovanje savremenih visokoškolskih umetničkih institucija. Kako i Akademija umetnosti priprema studente da odgovore na profesionalne izazove svog vremena, sa njima su kao nastavnici sarađivali i danas sarađuju ugledni aktivni umetnici različitih generacija (iz zemlje i inostranstva), te renomirani teoretičari i istoričari umetnosti. Primenjujući najsavremenije vidove i metode nastave, oni svoje mlade kolege obogaćuju sadržajnim iskustvima i, razvijajući njihov talenat, uvode ih u višedimenzionalni svet savremenog umetničkog stvaralaštva. Osnovu pri tom, predstavlja rad u mentorski vođenim klasama/grupama koje, kroz sve godine osnovnih studija, vodi isti profesor, omogućavajući, pri tom, puno i nesputano ispoljavanje individualnog talenta i sposobnosti svakog pojedinog studenta, ali i podstičući interesovanje za zajedničke, stvaralački raznolike umetničke zadatke.

Uspešnost ukupne delatnosti Akademije umetnosti potvrđena je, ne samo nagradama, koje su na domaćoj i međunarodnoj sceni dobili njeni studenti, nego i najvišim državnim priznanjima. Povodom 30 godina Univerziteta u Novom Sadu 27. novembra 1990. godine Akademija umetnosti je, ukazom Predsedništva SFRJ, odlikovana Ordenom zasluga za narod sa srebrnim zracima, a 22. oktobra 1994. godine za izuzetne rezultate u toku 20 godina postojanja u oblasti obrazovanja, naučno-istraživačkog rada i umetničke delatnosti Akademiji umetnosti je dodeljena Oktobarsku nagradu Grada Novog Sada.

Ostvarujući svoju obrazovnu delatnost kroz redovne akademske cikluse osnovnih, master, specijalističkih, i doktorskih studija, ali i kroz alternativne oblike nastave (otvorena katedra, majstorski kursevi, seminari, letnje škole, takmičenja), Akademija umetnosti obrazovanje tretira kao razvojnu kategoriju, te, primenom mehanizama stalne kontrole i razvoja kvaliteta, studijske programe permanentno prilagođava standardima moderne interaktivne nastave i učenja. Angažovanje studenata kao ravnopravnih partnera u nastavnom, stvaralačkom i istraživačkom procesu, kontinuirano praćenje njihovih postignuća, te puna otvorenost i javnost primenjivanih procedura provere, čine, pri tom, temelj na kome je zasnovana objektivnost ocenjivanja ostvarenih rezultata i dosegnutog nivoa profesionalnog razvoja svakog studenta.

Usaglašenim studijskim programima i njihovim ostvarivanjem kroz jednosemestralne kurseve (predmete), uvođenjem širokog spektra izbornih predmeta, primenom Evropskog sistema prenosa bodova (European Credit Transfer System) – koji obezbeđuje lakšu prepoznatljivost obrazovnih programa i omogućuje akumulaciju rezultata ostvarenih u različitim institucijama i kulturnim sredinama, a time i pokretljivost studenata i nastavnika – Akademija umetnosti se uključila u jedinstven evropski obrazovni prostor, zasnovan na Bolonjskoj deklaraciji, i drugim dokumentima vezanim za bolonjski proces. Potpuno je, pri tom, zadržala i pravo na autonomno odlučivanje, koje ti dokumenti omogućavaju.

Studijske programe Akademije umetnosti čine pažljivo odabrani edukativno-umetnički sadržaji, razvrstani u tri profila nastavnih predmeta:
– umetničkoj grupi pripadaju matični predmeti konkretnih umetničkih struka koji su namenjeni sticanju znanja i ovladavanju veštinama neophodnim za uključivanje u pojedine domene profesionalne umetničke prakse;
– teorijsko-umetničku grupu čini zbir nastavnih predmeta čijim se apsolviranjem usavršava znanje i proširuju okviri razumevanja sveta umetnosti;
– u društveno-humanističkoj grupi su nastavni predmeti iz oblasti pedagoških i psiholoških nauka, ali i oni koji su neophodni za uspostavljanje akademskog stepena bilo kog umetničkog profila.

Pored obaveznih, svi studijski programi uključuju i veliki broj izbornih nastavnih predmeta, koji studentima omogućuju da u širokom spektru ponuđenih disciplina iz ukupnog korpusa umetničkog iskazivanja, odaberu one koji najpotpunije rezoniraju sa njihovim širim interesovanjima.

Visoki kriterijumi koje studenti zadovoljavaju već na prijemnim ispitima i pretežno individualno programiranje i realizacija nastave osnovnih umetničkih disciplina omogućuju uspešno savladavanje ukupnog programa studijskih ciklusa, zapaženo visoku prohodnost, visoke prosečne ocene i relativno kratko trajanje osnovnih studija.

www.akademija.uns.ac.rs